السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

129

تفسير الميزان ( فارسي )

جماع ، و فسوق به معناى معاصى ، و جدال به معناى ستيزگى در گفتار است . « 1 » و نيز در الدر المنثور است كه بخارى و مسلم از ابن عمر روايت كرده كه گفت : رسول خدا ص در حجة الوداع حج تمتع آورد به اين صورت كه اول عمره را آورد ، و سپس احرام حج بست و از آغاز كه در مسجد ذو الحليفه ( واقع در محل شجره ) احرام مىبست قربانى هم معين كرد ، و قربانيش را با خود سوق داد ، و قبل از هر كس رسول خدا ص به نيت عمره احرام بست ، مردم هم به متابعت وى نيت تمتع كرده ، اول به عمره و سپس به حج احرام بستند . ولى از آنجايى كه مردم دو دسته بودند ، بعضى با خود قربانى آورده بودند ، و بعضى نياورده بودند ، لذا همين كه رسول خدا ص وارد مكه شد ، به مردم فرمود : هر كس با خود قربانى آورده از احرام در نيايد ، و هيچ يك از محرماتى كه بر او حرام بود حلال نمىشود ، مگر بعد از آنكه از عمل حج فارغ شود ، و كسانى كه قربانى نياورده‌اند طواف و سعى انجام دهند ، و سپس تقصير كنند ، و از احرام درآيند ، و آن گاه ( قبل از رفتن به عرفات ) در مكه احرام حج ببندند و اگر از اين دسته كسانى باشند كه دسترسى به قربانى ندارند ، بايد سه روز در سفر و هفت روز در وطن روزه بگيرند . « 2 » و باز در الدر المنثور است كه حاكم ( وى حديث را صحيح دانسته ) ، از طريق مجاهد ، و عطا از جابر روايت كرده كه گفت : در بين مردم بگومگو زياد شد ، ( گويا منظور بگومگوى در باره حج بوده ) تا آنكه بيش از چند روز به تمام شدن اعمال حج نماند ، كه دستور يافتيم از احرام درآئيم از در تعجب به يكديگر مىگفتيم : چطور ممكن است شخصى كه براى عبادت به حج آمده احرام ببندد ، در حالى كه يك ساعت قبلش منى از عورتش مىچكيده ؟ اين اعتراض به گوش رسول خدا ص رسيد لا جرم به خطبه ايستاد و فرمود : هان اى مردم آيا مىخواهيد به خداى تعالى چيز ياد بدهيد ، به خدا سوگند علم من از همه شما به خدا بيشتر است ، و بيشتر از شما از او پروا دارم ، من اگر جلوتر مىفهميدم آنچه را كه بعدا فهميدم هرگز قربانى با خود سوق نمىدادم ، و مثل همه مردم از احرام در مىآمدم ، بنا بر اين هر كس كه براى عمل حج با خود قربانى نياورده سه روز در حج و هفت روز در مراجعت به خانه اش روزه بگيرد ، و هر كس توانست در همين جا قربانى تهيه كند آن را ذبح كند ، و ما به ناچار يك شتر را به نيت هفت نفر قربانى مىكرديم چون قربانى يافت نمىشد . عطا اضافه كرده كه ابن عباس هم گفته كه چون قربانى يافت نمىشد رسول خدا

--> ( 1 و 2 ) الدر المنثور ج 1 ص 215 و 216